Հեղինակային իրավունքը գրադարանում դասախոսություն-քննարկում

 

DSCN1631DSCN1626DSCN1621DSCN1624

 

Ամերիկյան համալսարանում՝ տեղի ունեցավ դասախոսություն-քննարկում հեղինակային իրավունքի վերաբերյալ: Ներկա էինք «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի քոլեջի գրադարանային գործ բաժնի ուսանողներս նաև տարբեր բուհերում գործող գրադարանավարներ: Դասախոսությունը կարդաց միջազգային փորձագետ, գրադարանային գործառույթներին և հայկական օրենքին քաջատեղյակ պրոֆեսոր՝ Քենեթ Քրուսը, նրան ուղեկցում էին EIFL-IP ծրագրի ղեկավար Թերեզա Հաքեթը և ՄՍԳ հեղինակային իրավունքի բաժնի վարիչ Քրիստինե Համբարյանը:

Քենեթ Քրուսը ավելի քան 25 տարի ուսումնասիրել է 188 երկրների հեղինակային իրավունքի վերաբերյալ հարցը և դեռ շարունակում է ուսումնասիրել: Դասախոսության նպատական էր ներկա գտնվող գրադարանավարներին օգնել որպեսզի կարողանան ճիշտ օգտվել հեղնակային իրավունքի մասին եղած օրենքներից պաշտպանելով և հեղինակին և  օգտվողի իրավունքները, պահպանելով բարեխիղճ օգտվելու դրույթները: Հանդիպման վերջում տեղի ունեցավ հետաքրքիր քննարկում, հնչեցին տվյալ թեմայի շուրջ մտահոգող շատ հարցեր: Պարոն Քրուսը պատասխանեց ներկայացնելով գրադարաններին և կրթական ոլորտներին առնչվող բացառությունները որոնք ընդգրկվել են նոր օրենքում, բերվեց նաև տարբեր երկրների օրինակներ կապված հեղինակային իրավունքի հետ: Քննարկումը տևեց նախատեսված ժամից ավելի երկար ինչը նշանակում էր, որ թեման առ այսօր մնում է խնդրահարույց և անկատար: Չնայած խնդրի հարաբերական լինելուն յուրաքանչյուրը ցանկանում էր սպառիչ պատասխան ստանալ:
Աղբյուրը՝ Գայանե Վարդանյանի բլոգ

Կարդա նաև՝ Լիլիթ Հարությունյանի բլոգ

 

Տիեզերքը պտտվում է «ընթերցողի առանցքի» շուրջ

Ընթերցողը մինչ իր մահը ապրում է հազարավոր կյանքեր, իսկ նա, ով չի կարդում ապրում է ընդամեն մեկ կյանք։
(Ջորջ Մարտին):

Տեղեկատվական հոսքերի ժամանակակից աշխարհում մարդիկ ապրում և շնչում են «նոր դարի թթվածին» համարվող տեղեկատվությամբ («ինֆորմացիայով»)։ Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ընձեռած մեծ հնարավորությունները կարծես ժամանակ չեն թողնում ընթերցելու ասենք՝ թերթեր, ամսագրեր, գրքեր տպագիր տարբերակով․ ամեն ինչ պատրաստի մատուցված  է առցանց հարթակում, որը ժամանակ և միջոցներ խնայելու հարմար տարբերակ է։ Բայց, եկեք չմոռանանք, որքան էլ կատարելագործվի ընթերցելու հարմար միջոցներն ու տարբերակները, տպագիր տեղեկատվամիջոցները անփոխարինելի դեր ունեն մեր կյանքում։ Չի լինում այնպես, որ վիրթուալ գրադարաններն ու գրքերը ապահովեն այն ջերմ, շնչառություն բացող գրքաբույր միջավայրը, ինչպես գրադարանում է լինում, որտեղ գրքերի աշխարհում հայտնվելով մի տեսակ կտրվում ես առօրյա կյանքից՝ հայտնվելով կախարդական ինքնամոռացության մեջ։ Հետո էլ դժվար է լինում բաժանվել մոգական աշխարհներից, հերոսներից ու գալ իրական աշխարհ։

Կարդալու իրական գրադարանային մշակույթը, կարծում եմ, միշտ կլինի ակտուալ և գեղեցիկ։ Տարբեր առիթներով նշել եմ, որ կան բաներ, որոնք չափեր, սահմաններ չեն հանդուրժում և միշտ բավարար չեն լինում, օրինակ՝ տիեզերքը, ժամանակը, մարդկային միտքը, սերը․․․սերն առ գրքերը։ Բոլոր կարևոր ու նշանակալից իրադարձություններն ու երևույթները մեր կյանքում կատարվում են շնորհիվ կարդացող մարդկանց․ չափազանցություն գուցե լինի, եթե ասեմ՝ տիեզերքը պտտվում է  բանիմաց «մարդկանց առանցքի» շուրջ։

Գրագիտության, գրաճանաչության մակարդակի բարձրացման համար հավերժ պարտական ենք 15-րդ դարի կեսին արված մարդկային պատմության թերևս ամենակարևոր գյուտերից մեկին՝ տպագրության գյուտին, որը հեղափոխություն մտցրեց ընթերցանության ոլորտում, արդյունքում ընթերցանության նյութերը հասանելի դարձան ավելի լայն զանգվածներին։ Գրքի ինքնարժեքը նվազեց՝ մարդկանց  ավելի շատ կարդալու խթան ստեղծելով։ Արդյունքում ընթեցանության հեղափոխությունը դրական արդյունքներ ունեցավ ողջ Եվրոպայի համար։ Հոգեբանները պնդում են, որ մարդկության պատմության ընթացքում բռնությունների նվազումը կապված է եղել նաև ընթերցանության տարածման հետ․ դա մարդկանց հնարավորություն է տալիս ավելի լավ ճանաչելու աշխարհը, իմանալու այլ մարդկանց մասին, որոնց չեն հանդիպել, վերապրել այն ամենը, ինչ նրանք են զգացել։ Ընթերցանությունը ընդարձակում է մարդկանց մտահորիզոնը, որը մարդասիրություն է ավելացնում նրանց զգացմունքներում։ Ուսումնական տարբեր նախագծեր մշակելիս ինքս՝ որպես ուսուցիչ, կարևորում եմ գրադարանային ընթերցանության առկայությունը նախագծում։ Իսկ ՏՀՏ-ների լայնամասշտաբ կիրառումը մեր օրերում օգնում է ավելի հեշտ գտնել դասի համար անհրաժեշտ նյութերն ու գրքերը, ձեռնարկները, որոնք անընդհատ համալրվում ու նորացվում են կրթահամալիրի հարուստ պահոց ունեցող «Տիգրան Հայրապետյան» մեդիագրադարանի  կողմից՝ այդ կերպ նպաստելով ուսումնական գործընթացի արդյունավետությանը, երեխայի տեղեկատվական մշակույթի ձևավորմանը։ Նշեմ, որ սովորողները սիրով են այցելում գրադարան, օգտվում նրա տեղեկատվական բազմաբնույթ աղբյուրներից, ռեսուրսներից։  «Տիգրան Հայրապետյան»  գրադարանը կրթամշակութային մի միջավայր է, որտեղ, ընթերցանության նախագծերից բացի, կազմակերպվում են նաև տարաբնույթ կրթամշակութային միջոցառումներ, հանդիպումներ, կլոր սեղան-ասուլիսներ, վերապատրաստումներ, բաց դասեր, գրքերի թվայնացում-թողարկում և այլն։ Ուստի, կարելի է ասել, որ ժամանակակից հասարակության մեջ սոցիալական ինստիտուտ լինելուց  բացի, գրադարանը բնութագրվում է նաև որպես տեղեկատվական-հաղորդակցական, տեխնոլոգիական, մանկավարժական համակագ՝ կարևոր դեր խաղալով կրթության և հասարակության կյանքի զարգացման մեջ։ Դեռ հնագույն ժամանակներից  սկսած գիտելիքը համարվել է բարձրագույն արժեք, իսկ գրադարանը իր անսպառ գանձարանով համեմատվել է Խորխե Լուիս Բորխես տիեզերքի հետ, որտեղ գիտելիք որոնելիս ընթերցողների արկածները համեմատվել է կյանքի իմաստի որոնման հետ։

Պակաս կարևոր չէ գրքերի մոգական աշխարհում մեր լավագույն ուղեկցողների՝ կրթահամալիրի գրադարանավարների դերն ու մասնագիտական գործունեությունը։ Նրանք ապահովում են օգտվողների համար տեղեկատվական մատչելի, արդյունավետ ծառայություն, նպաստում ջերմ ու անմիջական մթնոլորտի ապահովմանը, հոգ տանում գրադարանային գործի բարձր հասարակական կարգավիճակի և հեղինակության մասին։ Նրանց հոգատար վերաբերմունքի շնորհիվ է, որ շարունակ հավաքագրվում, պահպանվում, փաստաթղթավորվում, մշակվում, նորացվում-համալրվում է գրադարանի շտեմարանը, ընթերցողներիս համար հասանելի դառնում համաշխարհային ճանաչում ունեցող տարբեր ժանրերի գրքեր ու նյութեր։ Ուստի, պետք է  օգտվել այս մեծ հնարավորությունից, որից ոչ միայն կշահեք մենք, այլև հանրությունը։ Պինկերի կարծիքով գրագիտության ուժը այն է, որ հանում է ընթերցողին նեղ վիճակից՝ հնարավորություն տալով իրերին նայել ավելի լայն մտահորիզոնով․ գրադարանային նոր մշակույթն ու տեղեկատվական միջավայրը դեռ կփոխի հանրության վերաբերմունքը բազմաթիվ հարցերի շուրջ։

Շնորհակալություն «Տիգրան Հայրապետյան» գրադարանին ջերմ ու պատրաստակամ վերաբերմունքի համար։

Ձեր հավատարիմ ու վաստակավոր ընթերցող՝  Լիլիթ Մադոյան։

Перемены несут надежды на еще лучшее.

11722619_994118780607250_8501740850974889454_o1Устоявшееся, закоренелое — вызывает тоску. Изменяющееся: как бы то ни было плохо или хорошо, вызывает надежду на еще лучшее. Образовательный комплекс «Мхитар Себастаци» физически меняет облик все время. Каждый этаж становится более прозрачным, свободным, наполненным воздухом. Этим воздухом свободы дышат наши учащиеся и от этого  очень отличаются от учеников других школ. И студенты наши выделяются. Об этом говорят с восторгом  жители Армении. Будто наши себастацинер несут в себе тот воздух свободы, так необходимый всем нам.

Физическое пространство библиотеки меняется вместе с во Շարունակել կարդալ “Перемены несут надежды на еще лучшее.”

«Տիգրան Հայրապետյան» գրադարանը հավաքից հավաք 2016թ.

 

1935337_1021511067892788_1262111282531999627_n

Կրթահամալիրում հեղինակային մանկավարժության հեղինակների մայիսյան հավաքը մայիսից մայիս ընկած ժամանակահատվածում տարված մեր աշխատանքի հաշվետվությունն է։ Ներկայացնենք նաև «Տիգրան Հայրապետյան» գրադարանի աշխատանքը:

Մի քանի ձեռքբերումների մասին։

Առաջին ձեռքբերում`Շրջիկ գրադարան։

Ի՞նչ ասել է շրջիկ գրադարան, շարժական գրադարան (bookmobile), քայլող գրադարան, շրջող գրադարան: Դա գրադարանային ծառայությունների ձևերից մեկն է: Այսօր գրադարանային բառապաշարի մեջ շատ տարածված են շարժունություն, մոբիլութուն բառերը (передвижная/traveling, мобильная/mobile):

Կրթահամալիրի գրադարանի համար մոբիլ լինելը կենսաձև է: Երբ գրադարանը ձգտում է զարգացման, երբ շարժվում է ժամանակին համընթաց, երբ փոփոխվում է՝ կլինի ֆիզիկական, միջավայրի, նախագծային, թե աշխատաձևի, միևնույն է, դա արդեն խոսում է նորացվող գրադարանի մասին: Ցավոք սրտի, աշխարհում, ինչպես նաև Հայաստանում, բազում գրադարաններ փակվել են կամ լուծարվել, քանի որ չեն փոփոխվել:

«Շրջիկ գրադարան» նախագծի նպատակն է սովորողների շրջանում խրախուսել տպագիր գրքի ընթերցանությունը, զարգացնել ընթերցանության նկատմամբ սովորողների հետաքրքրությունը, սովորողների նախասիրությունները համատեղել գրադարանի կողմից առաջարկվող նախագծերին և ծրագրերին: Ըստ այդմ, կրթահամալիրի օրացույցի համապատախան, գրադարանի շրջիկ անձնակազմը անցնում է կրթահամալիրի դպրոցներով և կազմակերպում ընթերցանության ժամեր: Մեր առջև խնդիր է դրված. յուրաքանչյուր ընթերցողի ծանոթացնել գրադարանում առկա նոր գրքին: Ամեն անգամ կարևորում ենք գրականության ընտրությունը՝ հաշվի առնելով սովորող-ընթերցողի տարիքը, նախասիրությունները, հետաքրքրասիրությունները: Շատ կարևոր է, որ գիրքը գրավիչ, հետաքրքիր, գունազարդ լինի սովորողի համար:

Ընթերցանության ժամանակ ընթերցողը ինքնաբերաբար փոխվում-բացահայտվում է, ի ցույց դնում իր կարողությունները: Այնուհետև գիրքը գովազդվում է. սովորողը իր ցանկությամբ պատրաստում է ռադիոլուր: Բայց հիմա երևի կմտածեք. «Ի՞նչ է, ընթերցողը գրադարանի տեղը չգիտե՞ր»: Իհարկե գիտեր և գիտի, բայց դասարանային ընթերցումները, քննարկումները ավելի գրավիչ են: Երբ յուրաքանչյուր սովորող գովազդում կամ քննադատում է կարդացած գիրքը, դա արդեն խոսում է գրքի հանդեպ տածած հետաքրքրության մասին: Գիրք շնչում ու ապրում է, երբ իրեն կարդում են:

Հաջորդ ձեռքբերումը՝ ամառային ընթերցանություն։

Ընթերցասիրությունը խրախուսելու ու զարգացնելու համար գրադարանը անընդհատ նոր մեթոդներ է մշակում: Այս անգամ էլ «Ամառային ընթերցանությունը» դարձավ մեր նպատակների իրականացման նախագիծ:
Ծրագրում ընդգրկված գրքերը «Զանգակ» հրատարակչության վերջին շրջանի հրատարակություններն են՝ և՛ դասական, և՛ ժամանակակից գրականության, համաշխարհային ու հայ հեղինակների լավագույն ստեղծագործությունները: Ամառային ընթերցանությունը ամենամյա մանկապատանեկան ծրագիր է բոլոր նրանց համար, ովքեր սիրում են կարդալ և փոխանցել իրենց տպավորությունները ընկերոջը, ծանոթին, անգամ անծանոթի: Տանը, գրախանութներում, քաղաքում, լողափներում, բակերում ընթերցանությունը, հանդիպումները գրքերի հեղինակների և թարգմանիչների հետ, քննարկումները զարգացնում են ազատ խոսքն ու միտքը:

Շատ գրավիչ էր Ջրային ընթերցանությունը։

Արևը կլոր էր, լողավազանը՝ կլոր, երկինքը՝ բարձր, ջուրն էլ՝ տաք…. Ծիրանի ծառին փարված կլոր սեղանի շուրջ այսօր փորձարկեցինք «Ջրային ընթերցանություն» մարզաձևը և քննարկման դրեցինք Լյոնեբերգացի Էմիլի անկարգությունները:

Արդյունքում կրթահամալիրի ակտիվ մասնակցության շնորհիվ ստացանք գրապահարան տնակը, որը վեց ամիս շարունակ շրջեց կրթահամալիրի կրտսեր դպրոցներում և Մայր դպրոցի կենտրոնական ընթերցարանում: Հրավիրվեցին թարգմանիչներ, հեղինակներ, ընթերցվեց շուրջ 25 անուն գիրք: Վկան՝ գրադարանավարի բլոգը:

2015թ նախագծային ձեռքբերումներից է գրադարանի գործառությունների և սպասարկման կազմակերպման ավտոմատացման նոր ծրագրի կիրառումը:

Նախագծային աշխատանքներ

Այս աշխատանքի համար արժանացանք գլխավոր մրցանակի: Իսկ մրցանակը «Օձուն 2016» վրանային-ընթերցողական ամառային ճամբար նախագիծն է:

  • Գրադարանային նախագծեր։
    Կրթահամալիրի միջավայրը անընդհատ զարգացում է ապրում: Այս անգամ էլ նկուղային տարածքը բարեկարգվեց, նորոգվեց և վերածվեց տաք, լուսավոր և հարմարավետ դասասենյակների: Ամեն մի փոփոխություն ընթերցողի համար գրավիչ է (Աննա Գսպոյան «Նորից նորի մասին»):

Աշխատանքներ շատ կան՝ պետք է թվայնացնել կրթահամալիրի քոլեջի՝ միջին մասնագիտական կրթական ծրագրի 1990-2000-ական թթ շրջանավարտների դիպլոմային այն աշխատանքները, որոնք այսօր էլ կարող են կիրառվել որպես ուսումնական նյութ, պետք է համալրել կրթահամալիրի պատմության թանգարանը, ձեռք բերել նոր հրատարակված գրքեր, կազմակերպել հանդիպումներ գրողների, թարգմանիչների հետ, մասնակցել և կազմակերպել գրքերի շնորհանդեսներ…

 

 

Համար: 105

 

ՆԵՐՍԷՍ ՀԱՅՐԱՊԵՏԵԱՆ. ,,ՄԱՐԴՆ ՈՒ ԳԻՐՔԸ ՄԷԿ ԱՄԲՈՂՋՈՒԹԻՒՆ ԵՆ,,

«Հերացի» ավագ դպրոցը Սեբաստացի կրթահամալիրում

«Հերացի» ավագ դպրոցի 10-րդ դասարանի աշակերտները Սեբաստացիների տոնի շրջանակում այցելեցին կրթահամալիր: Միասին կատարեցին քիմիայի լաբորատոր փորձ, մասնակցեցին դիզայն-տեխնոլոգիայի դասին: Մեր աշակերտները աստղացուցարանում ֆիլմ դիտեցին: Շրջեցին ավագ դպրոցում, գրադարանում մասնակցեցին գրքի տոնին:  Արքմենիկ Նիկողոսյանը երկու դպրոցների սովորողների համար վարեց վարպետության դաս` նվիրված «Արդի գրականության ընթերցանության յուրահատկությունները» թեմային:

Սովորողների կարծիքները

Ինձ շատ դուր եկավ նրանց քիմիայի դասասենյակը և դպրոցի հաճելի միջավայրը:

Ինձ շատ դուր եկավ աստղագիտության մասին ֆիլմը:

Ինձ շատ դուր եկավ դպրոցի մթնոլորտը, սիրալիր ուսուցիչները և մեր զրույցը ժամանակակից գրականության վերաբերյալ:

Ներկայացրեց քոլեջի ուսանող Հասմիկ Բաբաջանյանը

Աղբյուր՝ Հասմիկ Բաբաջանյանի բլոգ

Կրթության պատը. ընթերցանություն

Երկար ժամանակ մտածում էի, թե Աշնանային 10-րդ ամենամյա հավաքին ի՞նչ հոդվածով ներկայանամ` խոսեմ լրացուցիչ կրթությա՞ն մասին, թե՞ ընթերցանության կամ կարդալու մասին, որպես կրթության կարևորագույն գործիք: Հաղթեց երկրորդը` կարդալը:

Շարունակել կարդալ “Կրթության պատը. ընթերցանություն”